Đầm Ao Châu - "Hạ Long thu nhỏ" của miền đất mẫu

Đầm Ao Châu ở đâu?

Du lịch Phú Thọ sẽ mang đến cho du khách những trải nghiệm về lịch sử, văn hóa, tâm linh và khung cảnh thiên nhiên xinh đẹp như: Khu di tích lịch sử văn hóa Đền Hùng, Vườn quốc gia Xuân Sơn... Và một địa điểm không thể không nhắc đến là đầm Ao Châu. 

Đầm Ao Châu tọa lạc ở địa bàn thị trấn Hạ Hòa và các xã Y Sơn, Ấm Hạ và Phụ Khánh trực thuộc huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ, cách trung tâm thành phố Việt Trì khoảng 60km. Đầm Ao Châu nằm bên tả ngạn sông Hồng, được ví như "Hạ Long thu nhỏ" của Phú Thọ. Đầm có diện tích mặt nước khoảng 2km2 và có khoảng 100 hòn đảo lớn nhỏ được bao phủ một thảm thực vật đa loài dày đặc và phong phú, đỉnh cao nhất cao tới 177m so với mặt nước biển (so với mặt nước hồ chỉ cao 30m), cùng 99 ngách nước đan cài vào các khe núi. Nếu xét diện tích mặt nước, đầm không lớn bằng hồ Tây ở Hà Nội (khoảng 500ha), nhưng xét toàn bộ thủy vực, đầm rộng đến 1.500 ha, tức là gấp 3 lần hồ Tây.

Với diện tích mặt nước gần 300ha, Ao Châu phẳng lặng, trong xanh và mang chút kỳ bí. Ở phía đông nam Ao Châu nối với sông Hồng, phía bắc giáp núi Ông, núi  Vân và núi Buồm ở độ cao 665m. Nếu nhìn từ trên cao xuống thì đây là một thủy vực mênh mang, nhiều ngóc ngách chằng chịt, vùng nước xen lẫn với lau lách, đồi cây, tựa như Lương Sơn Bạc trong "Thủy Hử".

Đặc biệt, mực nước trong hồ luôn có độ sâu khoảng 3m, có nơi sâu đến 35m, quanh năm không bao giờ cạn. Nhờ vậy, mặt nước đầm Ao Châu trong xanh, không bị ô nhiễm và là nơi sinh sống của nhiều loài động vật như: giải, rùa vàng, ba ba. Nhân dân địa phương còn tận dụng trồng rất nhiều loại cây ăn trái ở khu các hòn đảo trong đầm Ao Châu như: mít, bưởi, nhãn, vải... khiến nơi đây càng trở nên xanh hơn. 

Để ngắm toàn cảnh Ao Châu hoặc phải dùng flycam, hoặc leo lên núi Buồm. Từ đỉnh núi Buồm, toàn cảnh hồ với 99 con lạch luồn lách giữa những ngọn đồi nhấp nhô sẽ được thu trọn vào tầm mắt. Xung quanh có nhiều suối dẫn nước từ trên đồi chảy xuống. Nước tích tụ quanh năm giúp thảm thực vật phát triển xanh tốt. 

Có thể bạn chưa biết, giữa đầm Ao Châu có một trại giam phạm nhân nhưng hiện nay không còn phạm nhân nữa. Trước kia ở đây có khoảng hơn một ngàn phạm nhân nhưng sau đó họ được chuyển đi và nơi này có thể bàn giao cho tỉnh khai thác du lịch. 

Những câu chuyện lịch sử và giai thoại về đầm Ao Châu

Câu chuyện về tên gọi đầm Ao Châu

Nếu chưa tìm hiểu kỹ, nhiều người sẽ nghĩ cái tên "Ao Châu" có nghĩa là ao châu báu ngọc ngà. Liên quan đến tên gọi này có nhiều giả thuyết khác nhau. Cụ thể:

Theo người dân địa phương, xưa kia khi chưa có đầm, vùng nước này là một phần của sông Thao (tên đoạn sông Hồng chảy qua địa phận tỉnh Phú Thọ). Để tạo ra nguồn tưới tiêu cho đồng ruộng, trong những năm đầu thế kỷ, một địa chủ trong vùng tên Lê Thượng Quát đã cho đắp đập hình thành nên đầm nước.

Sau này, người dân địa phương tiếp tục đắp nối từ Vũ Cầu đến Vũ Ẻn để lấy nước phục vụ tưới tiêu ruộng vườn cho 6 xã của huyện Hạ Hòa. Nhờ nguồn nước dồi dào này mà mùa màng tốt tươi. Vì thế nên đầm quý chẳng kém gì châu báu. Từ đó, cái tên "Ao Châu" ra đời. 

Còn theo tài liệu của UBND tỉnh Phú Thọ, tương truyền, vào thời dựng nước, các vua Hùng khi chọn đất lập kinh đô đã đến vùng đất này, nơi có 99 ngọn đồi và 99 ngạch nước, sơn thủy hữu tình. Trong lúc vãn cảnh, vua Hùng và các quần thần đã bắt gặp cuộc giao đấu quyết liệt phân thắng bại giữa hai con trâu vàng. Sau đó chúng lặn xuống đầm nước mất tăm.

Từ truyền thuyết này, đầm Ao Châu còn được gọi là hồ Kim Ngưu, có nghĩa là hồ Trâu Vàng. Từ cái tên "Kim Ngưu hồ" hay "ao trâu vàng" thành Ao Trâu và sau này bị đọc chệch thành "Ao Châu".

Nếu như nhìn từ trên cao xuống, người ta sẽ dễ bị thuyết phục bởi giả thuyết thứ hai. Bởi đầm nhìn hao hao giống đầu một con trâu, hai sừng trỏ về phía sông Thao và sông Lô, hợp lại với một hồ chính và một số hồ nhỏ xung quanh. 

Giai thoại về những con giải khổng lồ ở đầm Ao Châu

Từ xưa đến nay có không ít câu chuyện hấp dẫn liên quan đến đầm Ao Châu, nhưng giai thoại ấn tượng nhất có lẽ là về những con giải khổng lồ. 

Con giải (tên khoa học là rùa mai mềm Thượng Hải - rafetus swinhoei)., có nơi gọi là thuồng luồng, là loài rùa mai mềm khổng lồ, khi trưởng thành có thể nặng đến vài tạ. Dân trong vùng ngày xưa vẫn thường kể chuyện giải nổi lên đớp chân trâu kéo xuống.

Câu chuyện này có căn cứ, bởi đầm vốn là một phần của sông Hồng, mà sông Hồng vốn là thủy vực có loài giải khổng lồ sinh sống, sau này được gọi là rùa Hồ Gươm (Hồ Hoàn Kiếm).

Một cán bộ trong Chương trình Bảo tồn Rùa châu Á (ATP) từng chia sẻ với tờ Dân Việt: Ao Châu là một trong những trọng điểm bảo tồn gen giống giải rafetus swinhoei. Cho đến nay, các cuộc tìm kiếm vẫn đang được tiếp tục. 

Còn theo người dân địa phương chia sẻ, xưa kia có nhiều giải, nhưng vài chục năm nay thì không thấy nữa. Đầm Ao Châu sâu trung bình khoảng 10m, chưa bao giờ cạn dưới 3 - 4m, có nhiều tôm cá sinh sống nhưng tuyệt nhiên không thấy rùa. Kể từ ngày vỡ đập do trận lũ sông hồng năm 1971, rùa khổng lồ ở đầm Ao Châu ít hẳn và nay không thấy dấu tích. Có thể chúng đã ra hết sông Hồng. 

Có người đánh cá trên đầm Ao Châu kể, từng chứng kiến săn con giải ở đầm Ao Châu. Thợ săn phải nắm được quy luật đi lại, sinh hoạt của loài giải mới hòng bắt được chúng. Chúng to lớn, dữ tợn, nên phải là phường săn có kinh nghiệm mới bắt được. 

Giải giống ba ba có đặc tính hay nổi lên tắm nắng và khi có động thì lặn xuống ngay. Song chúng chỉ chìm xuống đúng chỗ vừa nổi lên chứ không bơi đi đâu cả. Phường săn chỉ cần xác định chính chỗ giải vừa nổi lên, bơi thuyền đến, dùng lao có ngạch sắt, đầu kia buộc dây, đâm thẳng xuống, nhiều khả năng trúng lưng vì một con giải có thể lớn bằng cái nong phơi lúa. Mũi tên xuyên qua chiếc mai mềm, găm sâu vào thịt. Giải vùng chạy mang theo cây lao trên lưng cho đến khi đuối sức. Lúc này, phường săn dùng lao móc khống chế, bắt lên làm thịt. 

Đi đầm Ao Châu mùa nào đẹp nhất, cách di chuyển, chi phí thế nào?

Đi đầm Ao Châu mùa nào đẹp nhất?

Có không ít người cho rằng, du lịch đầm Ao Châu lý tưởng nhất là vào mùa hè. Bởi nơi đây sông nước bao quanh, không gian mát mẻ, cây cối xanh tươi. Tuy nhiên, thời điểm thích hợp nhất để đi du lịch đầm Ao Châu là từ tháng 10 đến tháng 2 hằng năm.

Đây là những tháng mà thời tiết Phú Thọ hầu như ít mưa, khung cảnh xung quanh trong lành, thanh bình. Du khách cũng không cần quá lo lắng về thời tiết nóng, khó chịu khi tham quan đầm Ao Châu trong thời điểm này.

Cách di chuyển đến đầm Ao Châu dễ dàng nhất

Đầm Ao Châu nằm cách trung tâm thành phố Việt Trì khoảng 60km và các trung tâm Thủ đô Hà Nội khoảng 140km, vì thế du khách hoàn toàn có thể đến đây tham quan trong ngày. Du khách có thể tham khảo nhiều cung đường, phương tiện để di chuyển đến Ao Châu nếu xuất phát từ Hà Nội. Cụ thể:

- Nếu đi tàu hỏa, du khách bắt tàu tại ga Hà Nội, di chuyển đến ga Vũ Ẻn (Hạ Hòa). Xuống tàu, du khách bắt taxi hoặc xe ôm di chuyển vào đầm Ao Châu.

- Nếu đi ô tô khách hoặc ô tô cá nhân, du khách di chuyển theo đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai đến Việt Trì và di chuyển tiếp về Hạ Hòa và đi đến đầm Ao Châu. 

Thông thường, quãng đường di chuyển từ Hà Nội đến đầm Ao Châu mất khoảng 2 giờ đồng hồ.

Dự kiến chi phí du lịch đầm Ao Châu

Chi phí du lịch đầm Ao Châu không quá đắt đỏ, song để có chuyến đi trọn vẹn nhất, bạn nên nắm bắt được một số khoản cần chi trả:

- Chi phí đi lại: 150.000 VND - 200.000 VND/người

- Chi phí ăn uống: 100.000 VND - 200.000 VND/người

Nếu đi về trong ngày, bạn sẽ không mất tiền khách sạn hay nhà nghỉ. Tổng chi phí cho chuyến đi sẽ trong khoảng 250.000 VND đến 400.000 VND tùy vào nhu cầu ăn uống của du khách. 

Đi đầm Ao Châu chơi gì?

Với địa hình bao quanh là sông nước, đầm Ao Châu có không khí trong lành, mát mẻ, đây là nơi lý tưởng để du khách tham quan, hòa mình vào thiên. Người Du Lịch xin gợi ý một số trải nghiệm thú vị khi đến với đầm Ao Châu:

Chiêm ngưỡng cảnh đẹp của đầm Ao Châu

Nhìn từ trên cao xuống, đầm Ao Châu đẹp như một bức tranh thủy mặc. Ngắm nhìn khung cảnh thiên nhiên tuyệt diệu ở nơi đây, bạn sẽ phải trầm trồ, ngỡ ngàng vì không thể tưởng tượng được Việt Nam chúng ta lại có những vùng đất xinh đẹp đến vậy.

Ngồi thuyền hóng gió quanh hồ

Ngồ thuyền hóng gió quanh hồ là trải nghiệm không nên bỏ lỡ khi đến đầm Ao Châu. Bạn sẽ cảm nhận rõ nét làn nước trong xanh, cùng không khí trong lành ở nơi này. Cảm giác bình yên ùa về xua tan đi hết những mệt mỏi.

Thưởng thức trái cây tại đầm Ao Châu

Người dân trồng rất nhiều loại trái cây quanh đầm Ao Châu. Hoa quả ở đây thơm ngon và đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Trải nghiệm hái trái cây và thưởng thức là điều du khách nên thử khi đến đầm Ao Châu.

Một số lưu ý khi đi du lịch đầm Ao Châu

Đầm Ao Châu sở hữu cảnh quan nên thơ, là địa điểm du lịch sinh thái lý tưởng. Tuy nhiên, để có chuyến đi trọn vẹn, du khách cần lưu ý những điều sau:

- Du khách cần chuẩn bị trang phục gọn nhẹ để dễ di chuyển, vì nơi đây là vùng sông nước nên nếu mặc quần áo rườm rà, đi giày cao gót sẽ rất khó di chuyển.

- Hãy chuẩn bị mũ, nón, kem chống nắng để bảo vệ làn da của mình.

- Xung quanh đầm Ao Châu có nhiều địa điểm tham quan khá nổi tiếng, du khách nên kết hợp đến tham quan để có chuyến đi ý nghĩa nhất.

- Những trải nghiệm ở đầm Ao Châu liên quan đến sông nước nên du khách cần tuân thủ các quy định, hướng dẫn để tránh các tai nạn không hay xảy ra.

Xem thêm: Vườn quốc gia Xuân Sơn: Tọa độ "chữa lành" lý tưởng ở miền trung du Phú Thọ