Ghé thăm Chùa Một Cột - Điểm đến linh thiêng giữa lòng thủ đô

Chùa Một Cột ở đâu?

Chùa Một Cột hay còn được gọi là chùa Mật, Diên Hựu Tự, Liên Hoa Đài, được xây dựng từ thời vua Lý Thái Tông. Nằm giữa lòng Hà Nội, chùa Một Cột là một trong những biểu tượng, địa điểm du lịch tâm linh yêu thích của du khách cả trong và ngoài nước.

Vào thời Lý, chùa Một Cột nằm ở thôn Thanh Bảo, huyện Quảng Đức, ở phía Tây Hoàng Thành Thăng Long. Hiện nay, chùa nằm trong khuôn viên quần thể Quảng trường Ba Đình và Lăng Bác. Cụ thể, chùa Một Cột nằm trên con phố cùng tên, nằm ngay sau phố Ông Ích Khiêm, tại phường Đội Cấn, quận Ba Đình, Hà Nội.

Lịch sử hình thành chùa Một Cột

Chùa Một Cột được xây dựng vào năm Kỷ Sửu 1049, thời vua Lý Thái Tông, đến năm 1105 thời vua Lý Nhân Tông thì hoàn thiện.  

Theo truyền thuyết kể lại, chùa Một Cột hay còn gọi là chùa Diên Hựu được xây dựng từ giấc mơ của vua Lý Thái Tông và gợi ý thiết kế của nhà sư Thiền Tuệ. Trong một đêm nằm ngủ, vua Lý Thái Tông đã mơ thấy Phật bà Quan Âm đang ngồi trên một đài sen, tỏa ra ánh sáng rực rỡ và Phật bà đã mời vua lên ngự cùng. Sau khi tỉnh giấc, vua Lý Thái Tông đã kể lại cho các quan thần nghe về giấc mơ. Nhà sư Thiền Tuệ sau khi lắng nghe đã khuyên vua xây dựng ngôi chùa trên một trụ đá, làm tòa sen của Phật bà Quan Âm đặt lên trên, sau đó cho các nhà sư đi vòng quanh tụng kinh để kéo dài sự phù hộ. Chùa mang tên Diên Hựu cũng là vì thế.

Vào thời vua Lý Nhân Tông chùa Diên Hựu đã được trùng tu lại và cho xây dựng thêm 2 tháp lợi sứ trắng ở phía trước sân chùa. Cụ thể, trong cuốn Đại Việt Sử Ký Toàn Thư có ghi lại “”Ất Dậu, Long Phù, năm thứ 5 (1105), Tống Sùng Ninh năm thứ 4… Bấy giờ vua cho sử lại chùa Diên Hựu đẹp hơn cũ, đào hồ Liên Hoa Đài, gọi là hồ Linh Chiểu. Ngoài hồ có hành lang chạm vẽ chạy chung quanh, ngoài hành lang lại đào hồ gọi là hồ Bích Trì, đều bắc cầu vồng để đi qua. Trước sân chùa xây bảo tháp”.

Sau khi hoàn thiện, hàng năm cứ đến ngày mùng 8 tháng 4 âm lịch, vua lại tới chùa Diên Hựu làm lễ tắm Phật. Các nhà sư và nhân dân khắp kinh thành cũng về dự lễ.

Sau nhiều lần xuống cấp và được trùng tu lại, đến năm 1954 chùa Một Cột đã bị quân Pháp đặt bom phá hủy. Báo Tia Sáng đã đăng tin vào ngày 10/09/1945 như sau: “…chùa Một Cột di tích liệt hạng của Hà Thành đã sụp đổ sau một tiếng nổ long trời lở đất”.

Sau khi Bộ văn hóa Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tiếp quản Thủ Đô đã cho trùng tu, xây dựng lại chùa giống với kiến trúc ban đầu. Chùa Một Cột mà chúng ta thấy ngày nay là được sửa chữ, phụng dựng lại từ năm 1955 do kiến trúc sư Nguyễn Bá Lăng đảm nhận.

Kiến trúc của chùa Một Cột

Năm 1999, trong một bài nghiên cứu, nhà nghiên cứu Nguyễn Hùng Vĩ đã đưa ra các dẫn chứng chứng minh lối kiến trúc một cột của chùa Một Cột (chùa Diên Hựu) có nét tương đồng với kiến trúc từng tồn tại trên cột đá chùa Dạm ở Bắc Ninh.

Theo một số nhà nghiên cứu khác, lối kiến trúc một cột này đã có từ trước thời nhà Lý. Cụ thể, ở Hoa Lư, Ninh Bình trong chùa Nhất Trụ mà con gái vua Đinh Tiên Hoàng tu hành cũng có một cây cột đá cao, tám cạnh, khắc bài kinh Lăng Nghiêm, phía trên là tòa sen chạm. Hay vào năm 1058, đời Lý Thánh Tông cũng có xây điện Linh Quang ở Thăng Long, phía trước điện cũng có dựng lầu chuông trên một cột 8 cạnh hình bông sen.

Sau này khi chùa bị Pháp phá hủy và được trùng tu lại bởi kiến trúc sư Nguyễn Bá Lăng, thì chùa được dựng lại theo nét kiến trúc để lại từ thời Nguyễn. Chùa được tạo hình giống như một đóa sen nở trên mặt nước, loài hoa tượng trưng cho sự thánh khiết, cao quý của Phật pháp. Cũng vì thế mà dân gian vẫn thường gọi chùa Một Cột là Liên Hoa Đài.

Toàn bộ không gian chùa Một Cột đều được đặt trên một trụ đá nằm giữa hồ Linh Chiểu. Mái chùa được lợp bằng ngói cổ, thiết kế hình đao cong đắp hình rồng chầu mặt nguyệt – “lưỡng long chầu nguyệt” với đường nét hoa văn tinh xảo. Hình ảnh này không chỉ biểu tượng cho sức mạnh thần thánh mà còn ẩn chứa cả những giá trị nhân văn, ước vọng và trí tuệ của con người .

Với nét kiến trúc độc đáo, có “một không hai”, chùa Một Cột đã được Tổ chức Kỷ lục Châu Á xác nhận là “Ngôi chùa có kiến trúc độc đáo nhất châu Á” vào năm 2012. Trước đó, năm 2006 kỉ lục Guiness Việt Nam cũng ghi nhận chùa Một Cột là “Ngôi chùa có kiến trúc độc đáo nhất Việt Nam”.

Có thể ít người để ý rằng, di tích chùa Một Cột còn được vinh dự khắc lên đồng tiền xu ngày xưa với mệnh giá 5.000 đồng.

Chùa Một Cột thờ ai?

Tương truyền, chùa Một Cột được xây dựng từ giấc mơ gặp Phật bà Quan Âm của vua Lý Thái Tông. Nên trong chùa đã đặt tượng Phật bà Quan Âm ngồi trên tòa sen vàng để thờ phụng. Sự hiện diện của Phật bà Quan Âm không chỉ là biểu tượng của lòng từ bi, trí tuệ mà còn mang ý nghĩa Phật giáo sâu sắc, thể hiện sự gắn kết giữa tâm linh và văn hóa trong đời sống tinh thần của người Việt.

Kinh nghiệm lễ Phật và chiêm bái chùa Một Cột

Nên ghé chùa Một Cột vào thời điểm nào?

Bạn có thể du lịch chùa Một Cột vào bất cứ thời điểm nào trong năm. Vào những ngày mùng 1 và 15 âm lịch và những ngày lễ lớn tại chùa đều có các lễ cúng. Tuy nhiên, để tránh việc đông đúc, có thời gian yên tĩnh để vãn cảnh chùa, du khách nên chọn những ngày bình thường trong tuần để ghé đến tham quan, trải nghiệm.

Giờ mở cửa và giá vé tham quan chùa Một Cột

Vì chùa Một Cột nằm trong khuôn viên Quảng trường Ba Đình và Lăng Bắc nên thời gian mở cửa chùa cũng phụ thuộc vào hai địa điểm này.

Thời gian mở cửa: 7h00 – 18h00 hàng ngày

Giá vé: Công dân Việt Nam – Miễn phí vé vào cổng. Người nước ngoài – 25.000 đồng/vé.

Đường đi đến chùa Một Cột

Chùa Một Cột nằm ở trung tâm thủ đô Hà Nội nên rất thuận tiện cho việc di chuyển, bạn có thể lựa chọn xe máy, ô tô, xe công nghệ hoặc xe bus để đến chùa.

• Đi bằng xe buýt: một số tuyến xe bus có trạm dừng chân gần chùa Một Cột là tuyến số 09, 22, 33, 45, 50.
• Đi bằng phương tiện cá nhân ô tô, xe máy: Bạn có thể tra google map tuyến đường gần nhất để di chuyển. Đến nơi, bạn có thể gửi xe tại các điểm trông gửi xe gần chùa với mức giá 5.000 – 10.000 đồng/xe máy, 25.000 – 50.0000 đồng/ ô tô.
• Đặt taxi hoặc xe công nghệ: Vì nằm ở trung tâm Hà Nội nên bạn có thể dễ dàng đặt xe taxi hoặc các loại xe công nghệ như Grab, Xanh SM, Be,… để di chuyển.

Gợi ý cách hành hương chùa Một Cột

Chùa Một Cột không chỉ là địa điểm tham quan lịch sử, tôn giáo mà còn là nơi để du khách ghé đến dâng hương, cầu nguyện.

Vì chùa thờ phụng Phật bà Quan Âm nên có chuẩn bị lễ đi chùa, bạn nên chuẩn bị các loại lễ vật chay như hương, hoa quả, bánh oản, xôi, chè,… không được sắm sửa lễ mặn như cỗ tam sinh như gà, thịt, giò, chả,…. và vãng mã, tiền âm phủ.

Khi vào hành lễ thì lễ bái tốt nhất chính là lễ 3 ngôi Phật. Người đi lễ nên quỳ xuống, năm vóc gieo trán và cầu khấn, mong ước trong suy nghĩ, tâm trí. Sau khi khấn xong thì lạy 3 lạy.

Giữa không khí thanh tịnh của chùa Một Cột, những giây phút tĩnh tâm cầu bái sẽ giúp bạn tìm lại sự bình an và cảm nhận được sức mạnh của tâm linh.

Gợi ý cách vãn cảnh chùa Một Cột

Cổng tam quan

Đây là công trình mới được mở rộng vài năm gần đây. Kiến trúc cổng tam quan tại chùa Một Cột có nét tương đồng với các ngôi đình, chùa truyền thống của người Việt với 2 tầng, 3 lối đi. Cổng Tam quan là kiến trúc thể hiện 3 cách nhìn trong Phật giáo là hữu quan, không quan và trung quan.

Liên hoa đài

Chùa Một Cột là một quần thể kiến trúc với các công trình nhỏ xen lẫn trong khuôn viên chùa. Trong đó điểm nhấn ấn tượng nhất chính là Liên hoa đài với diện tích rất nhỏ chỉ 3x3m, nằm trên một cây cột đá được đặt ngay chính giữa ao Linh Chiểu, tựa như bông sen đang hé nở trên mặt hồ.

Bên trong đài bài trí trang nghiêm, lộng lẫy với một án thờ, đặt trên đó là tượng Phật bà Quan Âm nghìn mắt nghìn tay mạ vàng. Xung quanh gian thờ được bày biện nhiều đồ thờ cúng như đôi lục bình gốm sứ, bộ ấm chén, bình cắm hoa sen,… Ban thờ được sơn son thếp vàng với nhiều chi tiết trang trí hình vân mây tỉ mỉ, xét nét. Trên trần phía trong cùng có một tấm hoành phi nhỏ màu đỏ ghi 3 chữ vàng “Liên Hoa Đài”.

Bậc thang dẫn lên chính điện

Để lên được điện thờ Phật bà Quan Âm bạn phải bước lên 13 bậc thang rộng 1.4m. Những bậc thang này được xây dựng từ thời nhà Lý, đến nay vẫn còn tồn tại gần như nguyên vẹn. Ở 2 hàng tường gạch ở hai bên còn có bia đá giới thiệu lịch sử chùa Một Cột.

Cây bồ đề

Cây bồ đề tại chùa Một Cột là món quà của Tổng thống Ấn Độ trong một lần Chủ tịch Hồ Chí Minh ghé thăm. Bên dưới gốc cây bồ đề có một tấm bia đá với nội dung: “Cây bồ đề này nguyên gốc ở cây bồ đề Đức Phật Thích Ca tu thành đạo tại Ấn Độ. Tháng 2/ 1858, Tổng thống Rajendra Prasad đã tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh trong dịp Người sang thăm Ấn Độ”.

Một số lưu ý quan trọng khi đến chùa Một Cột

Vì chùa Một Cột là nơi chốn linh thiêng, nên khi du lịch tâm linh, thăm quan, hành hương, vãn cảnh chùa du khách cần lưu ý một số vấn đề sau:

• Trang phục: Nên lựa chọn những bộ trang phục kín đáo, lịch sự, phù hợp với văn hóa đền chùa.
• Chú ý biển báo để tránh đi vào các khu vực cấm.
• Khi tham quan chùa nên đi nhẹ, nói khẽ và tuyệt đối không chạm vào các hiện vật cổ trong khuôn viên chùa.
• Khi thắp hương, hãy đặt hương đúng nơi quy định, không nên thả tiền xuống hồ Linh Chiểu.
• Tuân thủ thời gian lễ tạ của chùa để tránh làm ảnh hưởng đến lễ tế và sinh hoạt của cộng đồng tín đồ.

Hy vọng với những chia sẽ của Người du lịch trên đây, du khách sẽ có cho mình một chuyến ghé thăm, vãn cảnh chùa Một Cột - điểm đến tâm linh nổi tiếng tiếng giữa lòng thủ đô Hà Nội thật trọn vẹn!

Xem thêm: Du lịch tâm linh Bắc Ninh: Hành hương về miền “đất Phật người Tiên”