Kinh nghiệm chiêm bái di tích lịch sử văn hóa đền Thượng Lào Cai 2025

Đền Thượng Lào Cai ở đâu?

Đền Thượng Lào Cai (hay Thánh Trần Từ) tọa lạc trên đồi Hỏa Hiệu (đỉnh Mai Lĩnh) phía sau là núi Mai Lĩnh, phía trước là dòng sông Nậm Thi hiền hòa (thuộc phường Lào Cai, thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai). Ngôi đền cổ kính này gắn liền với dấu ấn lịch sử về việc Trần Quốc Tuấn chọn đây làm nơi hỏa hiệu cho quân đội chống giặc phương Bắc. 

Tên gọi "đền Thượng Lào Cai" được sử dụng chính thức trong các văn liệu hiện nay. Việc này nhằm phân biệt đền với các đền trùng tu tên đền Thượng ở các địa phương khác. 

Hằng năm, đền Thượng Lào Cai tổ chức lễ hội vào rằm tháng giêng. Ngoài ra, đền còn tiến hành lễ dâng hương ngày 20/8 âm lịch vào chính giỗ của Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn. 

Từ năm 1996, Đền Thượng được xếp hạng công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia. Đền Thượng Lào Cai là một trong những điểm đến được du khách trong nước và quốc tế rất quan tâm, thường xuyên ghé qua dâng hương và chiêm bái kiến trúc.

Đi đền Thượng Lào Cai mùa nào đẹp nhất và di chuyển lên đền Thượng Lào Cai thế nào?

Đi đền Thượng Lào Cai mùa nào đẹp nhất?

Đền Thượng Lào Cai là địa điểm du lịch tâm linh mang rất nhiều ý nghĩa lịch sử cũng như ý nghĩa dân tộc. Chính vì thế, đây là điểm đến không thể bỏ lỡ khi bạn tìm hiểu về du lịch Lào Cai.

Theo kinh nghiệm của nhiều tín đồ du lịch, đi dâng hương và chiêm bái đền Thượng Lào Cai vào mùa xuân là đẹp nhất. Bởi lúc này thời tiết mát mẻ, không có mưa, đi lại khá dễ dàng. Hơn nữa, đây còn là mùa lễ hội đền Thượng, du khách đến đây đúng dịp lễ hội sẽ được hòa mình vào không khí linh thiêng, tràn ngập sắc màu.

Ngoài ra, du khách cũng có thể đến tham quan đền Thượng Lào Cai vào mùa thu. Lúc này thời tiết cũng mát mẻ, thuận lợi cho việc di chuyển. 

Tóm lại, việc đến dâng lễ và chiêm bái đền Thượng Lào Cai vào dịp nào trong năm sẽ tùy thuộc vào chuyến đi mà bạn lựa chọn. Tuy nhiên, nếu có điều kiện khi đặt chân đến Lào Cai hãy dài một ít thời gian để đến đền Thượng Lào Cai dâng hương tưởng nhớ công lao của các bậc tiền nhân xưa, đồng thời chiêm bái kiếm trúc, khung cảnh xanh mát của nơi này.

Cách di chuyển lên đền Thượng Lào Cai

Nếu du khách ở các tỉnh miền Bắc có thể xuất phát đến đền Thượng Lào Cai bắt đầu từ trung tâm thành phố Hà Nội, di chuyển theo đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai để đến bến xe trung tâm thành phố Lào Cai. Từ vị trí này, du khách có thể bắt taxi hoặc xe ôm để di chuyển vào đến đền Thượng Lào Cai. 

Nếu du khách đi xe ô tô cá nhân thì di chuyển thẳng theo cao tốc Nội Bài - Lào Cai, đi vào trong trung tâm thành phố Lào Cai và di chuyển đến đền Thượng. Vì đền nằm khá gần cửa khẩu nên du khách có thể kết hợp thành chuyến đi dài hơi.

Còn du khách ở các tỉnh miền Trung, miền Nam hay du khách quốc tế sẽ đi máy máy bay đến sân bay quốc tế Nội Bài. Từ sân bay quốc tế Nội Bài di chuyển bằng ô tô thẳng theo cao tốc Nội Bài - Lào Cai lên trung tâm thành phố Lào Cai và đền Thượng Lào Cai.

Trong trường hợp du khách muốn trải nghiệm một chuyến đi trên tàu hỏa thì có thể mua vé và lên tàu ở ga Hà Nội, di chuyển thẳng đến ga Lào Cai và bắt xe đi vào đền Thượng. Các vị trí này cách nhau khá gần nên có thể dễ dàng di chuyển.

Đền Thượng Lào Cai xây dựng năm nào, thờ ai?

Đền Thượng Lào Cai có tên khác là Thánh Trần Từ. Đền được xây dựng từ thời Lê niên hiệu Chính Hòa (1680 - 1705). 

Đền Thượng Lào Cai là nơi thờ tự Tiết chế công Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn. Tương truyền, đền Thượng từng là nơi được Trần Quốc Tuấn chọn làm địa điểm hỏa hiệu cho quân đội chống giặc phương Bắc. 

Từ tháng 10/1991 tái lập tỉnh Lào Cai đến nay, đền Thượng Lào Cai được đưa vào chế độ bảo vệ cụ thể của Nhà nước ta. Với cảnh đẹp và sự uy nghi, đền Thượng là nơi ghi lại dấu ấn lịch sử văn hóa dân tộc ở vùng biên cương.

Sau nhiều lần trùng tu, tôn tạo, năm 1996, đền Thượng đã được xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia và được duy tu lại với quy mô bề thế, uy nghi như ngày nay. 

Chiêm bái kiến trúc ấn tượng của đền Thượng Lào Cai

Đền Thượng Lào Cai được xây dựng theo thiết kế của lối kiến trúc cổ hình chữ Công. Đây là kiến trúc phải tuân thủ theo thuyết phong thủy vừa đường bệ vừa trang nghiêm. 

Tại khuôn viên lối đi vào, cảnh quan thiên nhiên trong đền có sự kết hợp hài hòa của cây cối thiên nhiên cùng kiến trúc. Từ đó tạo nên một vẻ tâm linh vừa huyền bí vừa cổ kính. 

Đến cổng đền Thượng Lào Cai, du khách sẽ được chiêm ngưỡng cây đa cổ thụ 300 năm tuổi. Dưới bóng cây đa là miếu thờ Bà chúa Thượng Ngàn với ý nghĩa là Nữ chúa rừng xanh. Truyền thuyết về bà được kể lại từ thời gian kháng chiến chống giặc ngoại xâm.

Tương truyền, nữ chúa rừng xanh đã góp công lớn trong việc đánh giặc bảo vệ non sông nước Nam.Sau khi đất nước thống nhất, dân tại đây đã lập miếu thờ bà dưới cây đa xum xuê này.

Ở khu vực đền chính, du khách sẽ thấy một bức hoành phi Văn hiếu tự tại được treo phía trước Nghi môn với đôi câu đối mang ý nghĩa: "Nước Việt đài thiêng vắt ngang trời, nhà Trần hào khí còn muôn thuở". Ở phía sau Nghi môn nội cũng có dòng chữ "Quốc thái dân an" với đôi câu đối mang ý nghĩa: "Trời đất vẫn nguyên, trời đất cũ - Cỏ hoa nay khác, cỏ hoa xưa".

Bên trong đền Thượng Lào Cai được xây dựng với 7 gian thờ chính gồm: Cung thờ Phật Thích Ca Mâu Ni, Cung thờ Tam tòa Thánh Mẫu, Ban thờ Đức thánh Trần Hưng Đạo, Cung thờ Đức vua cha Ngọc Hoàng... Còn các ban thờ Tả Vu - Hữu Vu là Chầu bà Đệ Nhị Sơn, Thập Nhị Tiên Cô, Chầu hầu cận Chúa, Cậu bé Thủ đền... Tất cả được sắp xếp theo một trình tự nhất định, thể hiện sự tôn nghiêm, thành kính. 

Bên cạnh đền Thượng Lào Cai là ngôi đình được xây dựng theo kiến trúc hình vuông có 4 ô cửa, 8 rồng chầu. Giữa phương đình hình rùa vàng lưng đội bia đá khắc tích Đức Thánh Trần. Đây là địa điểm dừng chân của các quan quân đi tuần trước kia. Ngày nay, nơi đây là rừng sinh thái với đa dạng hệ thực vật.

Cây đa 300 tuổi ở đền Thượng Lào Cai được công nhận là "Cây di sản Việt Nam"

Trong khuôn viên quần thể di tích đền Thượng Lào Cai có một cây đa hơn 300 tuổi. Cây đa này là "nhân chứng" lịch sử của vùng đất Lào Cai. Việc có cây đa cổ thụ ngay cạnh đền đã trở thành biểu tượng mang ý nghĩa tâm linh, gắn bó với đời sống của nhân dân trong vùng.

Theo tìm hiểu, cây đa cổ thụ ở đền Thượng Lào Cai thuộc họ đa lông, thời điểm được công nhận, cây được xếp vào cây di sản có chu vi toàn bộ thân cây lớn nhất Việt Nam, với chu vi 44m, cao 36m, có tuổi đời trên 300 năm. Đa lông là loại cây gỗ lớn cao tới 30 - 35m, tán rộng, thường nhiều thân với rễ phụ; lá đơn mọc cách, hình trứng hay trái xoan, phiến lá dày, hai mặt có lông màu vàng nâu hay xám bao phủ. 

Năm 2012, cây đa ở đền Thượng được Hiệp hội bảo vệ thiên nhiên và môi trường công nhận là cây di sản Việt Nam. Gốc đa với hàng trăm thân rễ được hình thành qua nhiều thế kỷ, 20 người ôm không xuể. 

Việc được công nhân là cây di sản Việt Nam càng làm tăng thêm giá trị lịch sử, văn hóa và môi trường của khu di tích lịch sử đền Thượng - một trong những điểm du lịch tâm linh của Lào Cai thu hút nhiều du khách thập phương.

Theo nhân dân địa phương, trải qua hàng trăm năm lịch sử, tán cây đã phủ bóng mát cả một vùng rộng lớn, đồng thời góp phần che chắn gió bão, bảo vệ ngôi đền thiêng và cuộc sống của bà con xung quanh. Đến nay, cây đã phát triển thêm rất nhiều rễ phụ và hàng nghìn rễ con bao bọc xung quanh. Rất khó phân biệt đâu là thân chính, đâu là rễ phụ, bởi theo thời gian, các rễ phụ đã phát triển, gắn chặt vào nhau thành cụm rễ khổng lồ không khác gì thân chính.

Hơn 3 thế kỷ tồn tại, cây đa di sản cũng góp phần tôn lên vẻ đẹp của cụm di tích đền Thượng, thu hút hàng nghìn lượt người dân, du khách đến tham quan, chiêm bái hàng năm.

Lễ hội đền Thượng Lào Cai - không gian linh thiêng vào những ngày đầu năm mới

Theo thông lệ, lễ hội đền Thượng Lào Cai sẽ được tổ chức vào ngày 13, 14 và ngày rằm tháng Giêng hằng năm. Lễ hội gồm 2 phần: Phần lễ và phần hội.

Vào ngày lễ, ban tổ chức chuẩn bị một đoàn kiệu rước bài vị của Đức Thánh Trần. Người được chọn rước kiệu là các trai tráng khỏe mạnh, hùng dũng. Khi vào phần tế lễ, đội tế lễ ăn mặc chỉnh tề với các bộ trang phục của triều đình, từng đợt dâng rượu, dâng hương tế theo nhịp khèn trống cung đình.

Sau phần lễ sẽ là phần dâng hương của đội tế. Chủ tế đọc Văn tế kể về công lao cao lớn như trời đất của Đức Thánh Trần đối với đất nước, lời tế hùng dũng, câu từ khúc triết dễ hiểu, phản ánh được sức mạnh và công lao của Ngài khi xưa. Đồng thời, lười tế còn là lời răn dạy đối với mỗi lớp người sau quá trình bảo vệ và xây dựng đất nước. 

Sau phần lễ trang trọng sẽ đến phần hội đền. Phần này gồm trình diễn văn nghệ, vũ hội dân gian; đồng thời tổ chức nhiều trò chơi truyền thống như đấu vật, kéo co, ném còn, cờ người, cầu lông, chọi gà... Có khi thêm các phần “hội thi nhà nông đua tài”, “hội thi đồ xôi”, “thi đội kèn pí lè” rất hấp dẫn.

Bên cạnh phần lễ hội chính, đền Thượng Lào Cai còn tổ chức lễ Nhật kỵ cho Đức Thánh Trần vào ngày 20 tháng 8 Âm lịch hàng năm. 

Tổng kết:

Đền Thượng là di tích lịch sử văn hóa linh thiêng của vùng đất biên cương Lào Cai. Vào mỗi dịp Tết đến xuân sang, nếu có cơ hội, du khách thập phương hãy về Lào Cai dâng hương tưởng nhớ công ơn của vị tiền nhân có công với đất nước. Đồng thời chiêm bái kiến trúc, phong cảnh nơi đây và tìm hiểu thêm về lịch sử của một thời hào khí Đông A ngút trời.

Xem thêm: Du lịch tâm linh Lào Cai và những điều ít người biết