Ngôi đền bên sông Như Nguyệt – nơi ra đời bài thơ “Nam quốc sơn hà”
Cách Hà Nội khoảng 40 km, đền Xà (Bắc Ninh) được xem là nơi gắn với sự ra đời của bài thơ “Nam quốc sơn hà” – tác phẩm được nhiều người coi là bản Tuyên ngôn độc lập đầu tiên của dân tộc.
Nằm trên bãi bồi ở ngã ba Xà – nơi hợp lưu giữa sông Cà Lồ và sông Cầu (sông Như Nguyệt), đền Xà thuộc xã Tam Giang, tỉnh Bắc Ninh. Trải qua nhiều thế kỷ, ngôi đền vẫn giữ vẻ cổ kính với mái ngói rêu phong, cột gỗ lim sẫm màu thời gian và nhiều cổ vật quý.
Theo tư liệu địa phương, đền Xà thờ Đức thánh Tam Giang, tức hai anh em Trương Hống và Trương Hát – những vị tướng trung quân ái quốc dưới thời Triệu Việt Vương, từng có công chống quân Lương ở thế kỷ VI. Sau khi hai ông mất, người dân nhiều làng ven sông Cầu, sông Thương và sông Cà Lồ đã lập đền thờ, tôn làm thần.
Đền Xà còn gắn với một dấu mốc lịch sử quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Tống lần thứ hai năm 1077. Khi xây dựng phòng tuyến sông Như Nguyệt, Thái úy Lý Thường Kiệt đã đến đây làm lễ cầu thần linh phù trợ. Tương truyền sau buổi lễ, hai vị tướng hiển linh giữa trời mây, khích lệ quân dân Đại Việt chiến đấu.
Cũng trong thời điểm cam go ấy, bài thơ “Nam quốc sơn hà” được cất lên để cổ vũ tinh thần binh sĩ. Bài thơ sau này được xem là “bài thơ Thần”, khẳng định chủ quyền quốc gia và trở thành áng thơ lịch sử nổi tiếng.
Hiện trong đền vẫn có bia đá khắc bài thơ “Nam quốc sơn hà”. Công trình còn lưu giữ nhiều cổ vật như tượng thờ thời Nguyễn và 14 đạo sắc phong từ năm 1670 đến 1909.
Đền Xà từng bị tàn phá trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp và được trùng tu vào năm 1993. Kiến trúc ngày nay gồm hai gian chính là Tiền tế và Hậu cung với khung gỗ chạm khắc rồng, mây và hoa lá tinh xảo.
Không chỉ là di tích lịch sử cấp quốc gia, đền Xà còn là điểm sinh hoạt văn hóa tâm linh của người dân địa phương. Hằng năm, lễ hội đền diễn ra vào mùng 5 tháng Giêng và ngày 9–10 tháng 4 âm lịch, thu hút đông đảo du khách với các nghi lễ rước kiệu, rước nước và cuộc thi bơi chải trên sông – hoạt động được cho là tái hiện khí thế luyện binh thời Lý Thường Kiệt.
Xem thêm: Đồng Xuân – điểm chạm văn hóa Việt trên hành trình khám phá Berlin
Tin liên quan
Từ lời rao bán trái cây trên bãi biển, một người phụ nữ ở Nha Trang bất ngờ trở thành “ca sĩ” trên mạng xã hội khi nhạc sĩ Nam Phi The Kiffness phối lại thành ca khúc sôi động, thu hút hàng triệu lượt xem.
Ba chiếc thuyền buồm đỏ ba vách xuất hiện dịp Tết trên Vịnh Hạ Long nhanh chóng trở thành điểm check-in thu hút đông đảo du khách, đồng thời khơi lại ký ức về một biểu tượng văn hóa biển xưa.
Ẩn mình dưới chân núi Sam (Châu Đốc, An Giang), chùa Tây An không chỉ là điểm tựa tâm linh quen thuộc của người dân Nam Bộ mà còn gây ấn tượng bởi phong cách kiến trúc pha trộn hiếm có, mang đậm dấu ấn Ấn Độ giữa không gian truyền thống Việt.














