Cảnh báo sứa lửa nguy hiểm ở vùng biển Nha Trang

Ban Quản lý vịnh Nha Trang cho biết, hiện nay, bước vào đầu mùa hè, tại nhiều khu vực bãi tắm ở biển Nha Trang xuất hiện sứa lửa ảnh hưởng đến người dân và du khách khi tham gia các hoạt động tại biển Nha Trang. Trước tình hình này, BQL vịnh đã phát đi cảnh báo và khuyến cáo người dân cần thực hiện các biện pháp phòng tránh cũng như hướng dẫn sơ cứu kịp thời.

Sứa lửa là con gì?

Sứa lửa có tên khoa học là Pelagia noctiluca. Chúng là loài sứa và cộng sinh của chúng được phân loại là đại diện thuộc họ Physaliidae, đây là họ và chi đơn loài. Sứa lửa  thường sống ở vùng biển nhiệt đới và cận nhiệt đới, trong đó có các vùng biển Việt Nam. 

Mùa cao điểm xuất hiện sứa lửa là từ tháng 4 đến tháng 8 hàng năm khi thời tiết ấm lên, nhất là ở miền Trung và miền Nam Việt Nam. Khu vực thường xuyên gặp sứa lửa là vùng nước ấm, gần bờ biển, nơi có dòng hải lưu hoặc vùng nước bị ô nhiễm nhẹ. 

Tên gọi "sứa lửa" xuất phát từ cảm giác "bỏng rát như bị bỏng lửa" khi chúng tấn công vào vùng da con người bằng các xúc tua chứa nọc độc. Trong xúc tu có tế bào gai (cnidocyte) chứa chất độc – khi chạm vào da sẽ phóng ra như mũi kim nhỏ, gây đau rát, nổi mẩn đỏ, sưng phồng, ngứa, thậm chí bỏng nước và nhiễm trùng nếu không xử lý đúng cách.

Đặc điểm nhận dạng của loài sứa lửa:

• Màu sắc: đỏ cam, hồng tím hoặc trong suốt ánh đỏ.
• Cơ thể: hình ô hoặc chuông, có tua dài (xúc tu).
• Kích thước: đường kính khoảng 5–15 cm, xúc tu dài có thể tới 1 mét.
• Khả năng phát sáng: một số loài có thể phát quang trong bóng tối.

Sứa lửa nguy hiểm cỡ nào?

Sứa lửa có thể là một loài nhỏ bé nhưng mức độ nguy hiểm của chúng thì không hề nhỏ, đặc biệt là với những người không biết cách xử lý khi bị sứa lửa đốt hoặc những người có cơ địa nhạy cảm. Dưới đây là mức độ nguy hiểm cụ thể của sứa lửa:

Gây bỏng rát nghiêm trọng trên da

• Khi xúc tu của sứa lửa tiếp xúc với da, hàng ngàn tế bào gai độc sẽ phóng ra các mũi kim siêu nhỏ chứa độc tố.
• Cảm giác như bị bỏng lửa, đau rát kéo dài từ vài giờ đến vài ngày.
• Da có thể bị phồng rộp, nổi mẩn đỏ, ngứa, để lại sẹo nếu không xử lý đúng cách.

Phản ứng dị ứng và sốc phản vệ

• Ở một số người, đặc biệt là trẻ em hoặc người có cơ địa dị ứng:
• Có thể xảy ra phản ứng toàn thân: nổi mề đay, chóng mặt, buồn nôn, khó thở, tụt huyết áp.
• Trường hợp nặng có thể gây sốc phản vệ, mất ý thức, thậm chí tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.

Ảnh hưởng đến hô hấp và tim mạch (rất hiếm)

Một số loài sứa lửa độc hơn (ở vùng biển ngoài Việt Nam, như Box jellyfish) có thể khiến nạn nhân:

• Co thắt đường hô hấp
• Rối loạn nhịp tim
• Ngừng tim trong vài phút nếu không sơ cứu

Ở Việt Nam, sứa lửa thường không gây tử vong, nhưng vẫn đủ độc để đe dọa sức khỏe nghiêm trọng nếu không xử lý đúng.

Sứa lửa trở nên nguy hiểm hơn trong các tình huống sau

• Bơi ở nơi nước đục, không quan sát được dưới nước.
• Không mặc đồ bơi bảo hộ.
• Chạm phải sứa chết trôi dạt – xúc tu vẫn còn độc!
• Gãi vùng da bị chạm sứa, làm độc tố lan rộng.

Tóm lại, sứa biển nguy hiểm đến mức độ nào?

• Với người bình thường: chủ yếu gây bỏng rát, ngứa ngáy, khó chịu kéo dài – nếu xử lý sai có thể nhiễm trùng hoặc để lại sẹo.
• Với người dị ứng: có thể gây sốc phản vệ, đe dọa tính mạng.
• Với trẻ em: nguy cơ cao hơn do da mỏng và hệ miễn dịch yếu.

Vì vậy, dù không thuộc nhóm sinh vật “gây chết người nhanh chóng” như cá nóc hay rắn biển, sứa lửa vẫn là mối nguy hiểm cần được tôn trọng và phòng ngừa đúng cách khi đi biển.

Khi bị sứa lửa đốt phải làm sao?

Ban quản lý vịnh Nha Trang khuyến cáo, trong trường hợp bị sứa lửa đốt, người dân và du khách cần làm theo hướng dẫn sau:

Đưa ngay người bị sứa đốt ra khỏi vùng nguy hiểm có sứa; nhổ các xúc tu bám vào da bằng dụng cụ sạch; hạn chế chạm tay vào vết đốt tránh gây nhiễm trùng lan rộng vết thương; rửa vết đốt bằng giấm hay nước biển để làm sạch các chất độc.

Có thể sử dụng ammoniac, cồn hoặc soda cũng phát huy tác dụng tốt; chườm mát các vị trí tổn thương; không sử dụng nước ngọt để rửa do sẽ làm tăng hoạt tính độc của sứa; có thể uống thêm thuốc giảm đau, thuốc kháng histamin và bôi kem có chứa corticoid.

Cần theo dõi người bị sứa đốt, nếu có những biểu hiện nặng như: Đau đầu, tức ngực, tím tái, vã mồ hôi, phù mặt, nôn ói, đau bụng và tiêu lỏng nhiều lần, mạch nhanh, nhỏ, huyết áp tụt… thì phải chở ngay đến cơ sở y tế gần nhất để cấp cứu và điều trị.

Ban quản lý vịnh Nha Trang cũng đề nghị người dân và du khách khi bị sứa đốt cần khẩn trương liên hệ nhân viên cứu hộ, trạm cứu hộ gần nhất để được hỗ trợ.

Xem thêm: Cánh báo chiêu trò lừa đảo “đánh giá du lịch” rút tiền thưởng