Vì sao điện Thái Hòa vẫn khô ráo trong khi Đại nội Huế bị ngập nặng?

Quần thể Di tích Cố đô Huế (hay còn gọi là Quần thể kiến trúc cố đô Huế) là hệ thống di tích lịch sử - văn hóa do triều Nguyễn xây dựng trong hơn một thế kỷ, từ đầu thế kỷ XIX đến nửa đầu thế kỷ XX, trên địa bàn kinh đô Huế xưa. Ngày 11/12/1993, quần thể được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới, trở thành di sản đầu tiên của Việt Nam có tên trong danh mục này. Hiện khu di tích cũng nằm trong danh sách 130 di tích quốc gia đặc biệt quan trọng do Thủ tướng Chính phủ xếp hạng.

Toàn bộ quần thể gồm hai khu vực chính: trong Kinh thành Huế với Hoàng thành, Tử Cấm thành, các cung điện và miếu thờ; ngoài Kinh thành là hệ thống lăng tẩm, đền chùa, đàn Nam Giao và nhiều công trình gắn liền với lịch sử triều Nguyễn. Trong đó, điện Thái Hòa được xây dựng vào năm 1805, dưới thời vua Gia Long. Đây là nơi diễn ra nhiều lễ nghi quan trọng như: lễ đăng quang, lễ khánh thọ, tiếp đón sứ thần...

Cũng giống như nhiều khu vực khác ở Huế, Đại nội bị ảnh hưởng khá nghiêm trọng bởi đợt mưa lũ cuối tháng 10. Nhiều khu vực trong Đại nội Huế bị ngập sâu đến nửa mét. Tuy nhiên, điện Thái Hòa - công trình trung tâm của hoàng thành Huế vẫn đứng vững, bên trong gần như khô ráo. 

Vì sao điện Thái Hòa lại có thể khô ráo giữa mênh mông biển nước ở Huế? Theo các chuyên gia, khả năng chống lũ của công trình đến từ nền cao, quy hoạch hợp lý qua nhiều triều vua Nguyễn và hệ thống hồ nước bao quanh giúp thoát nước hiệu quả.

Tiến sĩ, kiến trúc sư Lê Vĩnh An, Trường Đại học Công nghiệp TP HCM - người có gần 20 năm tham gia bảo tồn di tích kinh thành Huế cho biết: Khi cho xây kinh thành năm 1802, vua Gia Long đã huy động khối lượng đất khổng lồ từ khắp nơi về đắp thành và tôn cao nền móng cung điện. Các công trình trong Hoàng thành đều được xây cao, nền móng được nên rất chặt.

Đến thời vua Minh Mạng (1831), khu vực Hoàng thành được quy hoạch lại, trong đó, điện Thái Hòa được dịch chuyển ra phía trước, tách biệt khu ngoại triều và cung cấp. Nhà vua cũng cho tôn cao nền điện so với sân bái đình nhằm thể hiện tính tôn nghiêm của nơi đặt ngai vàng và thuận theo nguyên tắc phong thủy. Nền điện trải trên 1.360 m2 cao hơn tầng sân chầu thứ nhất 1m và cao hơn mặt đất 2,35m. Đây chính là yếu tố quan trọng giúp ngôi điện thoát khỏi những trận lụt lịch sử tại Huế.

"Trục dũng đạo - nơi đặt điện Thái Hòa là điểm cao nhất trong Hoàng thành, có độ dốc mô phỏng hình mai rùa, vừa tôn vinh không gian đặt ngai vàng vừa đảm bảo thoát nước tự nhiên", ông An nói.

Về cấu trúc, điện Thái Hòa được dựng bằng gỗ lim theo kỹ thuật truyền thống, với hệ thống vì kèo chồng rường và mái ngói lưu ly (ngói ống tráng men vàng) nhiều lớp. Nhờ mái dốc và hiên rộng, nước mưa thoát nhanh, không đọng trên mái hay chảy trực tiếp xuống chân cột. Chân móng bó vỉa bằng đá thanh và gạch cổ giúp nền công trình khô ráo, hạn chế thấm ẩm.

Cấu trúc "ba lớp bảo vệ" gồm mái dốc, nền cao và hiên rộng giúp tòa điện ít bị tác động bởi nước mưa, ẩm thấp.

Tiến sĩ, kiến trúc sư Dư Tôn Hoàng Long, Trường Đại học Đông Á (Đà NẵngĐà Nẵng) lý giải thêm: Hệ thống hộ thành hào và các con kênh bao quanh Hoàng thành Huế đóng vai trò quan trọng.

"Ban đầu, các kênh và hào được thiết kế để phòng thủ, nhưng khi mưa lớn, chúng giúp điều tiết dòng chảy, giảm áp lực nước dồn vào trung tâm và thoát nước ra ngoài nhanh hơn", ông Long nói.

Theo tiến sĩ An, hệ thống thoát nước quanh điện Thái Hòa được xây dựng với kỹ thuật đặc biệt giúp thẩm thấu nước mưa tốt. Hồ Thái Dịch phía trước điện được đắp bằng đá gan gà, xếp khan không dùng vữa, giúp nước thấm nhanh xuống đất rồi chảy ra hộ thành hào, tránh ứ đọng.

Dự án tu bổ tổng thể điện Thái Hòa khởi công năm 2021 với kinh phí gần 130 tỷ đồng. Ngoài việc phục hồi mái ngói, hệ thống cột và sơn son thếp vàng, dự án còn gia cố nền móng, lát lại bậc cấp đá thanh và cải tạo hệ thống thoát nước ngầm. Chính quyền TP Huế cũng duy trì việc nạo vét định kỳ các tuyến hào và rãnh thoát, kết hợp lắp đặt trạm bơm hỗ trợ trong các đợt mưa cực đoan, giúp bảo vệ các di tích.

Các chuyên gia cho rằng nền móng vững chắc, kết cấu được gia cường cùng hệ thống thoát nước và quản lý khuôn viên bài bản là những yếu tố then chốt giúp điện Thái Hòa tránh bị ngập hoặc chịu thiệt hại nặng trong đợt lũ. Tuy vậy, để duy trì độ bền vững này, cần tiếp tục thực hiện công tác bảo dưỡng định kỳ, giám sát tình trạng nền móng và đảm bảo khả năng thoát nước của toàn khu vực, tránh tâm lý chủ quan.

(Theo VnExpress)

Xem thêm: Các điểm di tích ở Huế đón khách trở lại sau trận lũ lịch sử