Xuân Ất Tỵ ghé chùa Ngâu chiêm ngưỡng kiến trúc nghìn năm tuổi

Chùa Ngâu ở đâu?

Hà Nội là Thủ đô ngàn năm văn hiến, là vùng đất giàu truyền thống, nơi cuộc sống hiện đại xen lẫn với những giá trị truyền thống. Nằm nép mình bên những con phố tấp nập và hiện đại là hàng ngàn ngôi chùa cổ kính, mang trong mình những truyền thuyết trăm năm. Một trong số những ngôi cổ tự vẫn giữ được vẻ đẹp rêu phong, hào quang nguy nga của thời gian đó là chùa Ngâu - biểu tượng của sự trường tồn và bình yên giữa lòng đô thị náo nhiệt.

Chùa Ngâu nằm sâu bên trong làng Ngâu - một ngôi làng bình yên thuộc thôn Yên Ngưu, xã Tam Hiệp, huyện Thanh Trì, Hà Nội. Chùa Ngâu là một phần không thể tách rời của đời sống của nhân dân. 

Gần nghìn năm với bao biến động lịch sử, chùa Ngâu đã trở thành một "nhân chứng" cổ tích cho sự kiên cường, niềm tin son sắt của con người Việt Nam. Dù năm tháng có làm phai mờ những nét khắc họa nhưng không gian thiêng liêng vẫn mãi còn nguyên vẹn sức sống, như đang thì thầm kể lại những câu chuyện của quá khứ huy hoàng.

 Chùa Ngâu và thăng trầm cùng lịch sử dân tộc

Tương truyền, khi Lạc Long Quân chia con, 50 theo cha xuống biển, 50 theo mẹ lên núi. Một trong những người con theo mẹ là Mẫu Liễu Hạnh giáng trần tại thông Yên Ngưu. Khi Mẫu Liễu Hạnh hóa, dân làng lập đền thờ để tưởng nhớ. Sau đó, vua Lý Thái Tổ cho xây dựng chùa Ngâu bên cạnh đền thờ Mẫu Liễu Hạnh. 

Còn theo Tạp chí Nghiên cứu Phật học số 1 năm 2015, chùa Ngâu được xây dựng vào năm 1130, niên hiệu Thiên Thuận 3 dưới đời vua Lý Nhân Tông (1116 - 1138). Vua vốn là một người mộ đạo, được cho là hóa thân của Từ Đạo Hạnh (1072 - 1116).

Trước kia, làng Ngâu có hai ngoi miếu cổ là miếu Mục Đồng thời đức Tổ Nam Dương (Thủy tổ Thành hoàng thôn Yên Ngưu) và miếu Diệu Linh thờ Hương Từ Thanh Vân Thần Nữ, còn gọi là Tổ Mẫu Ngâu. Tương truyền, chính Hoàng hậu của vua Lý Nhân Tông là Lệ Thiên đã tôn tạo miếu Diệu Linh và đặt tên Hưng Quốc Tự để thờ Phật.

Sang đến thời Lê Trung Hưng, năm 1727 chúa Trịnh Cương ép vua Lê Dụ Tông (1679 - 1731) bỏ con trưởng, lập con thứ Duy Phương làm thái tử. Năm 1729, lại ép vua nhường ngôi cho Thái tử nhưng Cương bỗng chết.  Đến năm 1732, Trịnh Giang truất Duy Phường, đưa Duy Tường lên ngôi tức là Lê Thuần Tông. Năm 1735, Thuần Tông mất sớm, Giang lập Duy Thận làm vua Lê Ý Tông rồi giết luôn Duy Phường.

Chùa Ngâu bị bỏ hoang trong thời gian này vì nhiều nơi nổi dậy dựng cờ "phù Lê diệt Trịnh". Sang năm 1740, Giang phải thoái vị, em là Doanh lên thay. Doanh đối xử tốt hơn với Lê Hiển Tông (trị vì 1740 - 1786), thu phục được lòng người và dẹp yên nổi loạn. Đến năm Cảnh Hưng 11 (1750), chùa Ngâu được chúa Trịnh cho xây dựng lại hoàn toàn và đổi tên thành Hưng Long Tự.

Chùa Ngâu nằm ở vị trí ven sông Tô Lịch và đường quốc lộ 1A nên trong thời kháng chiếng chống Pháp trở thành nơi nuôi giấu cán bộ, chiến sĩ và vũ khí đạn dược. Trong nhiều năm sau, chùa không có sư trụ trì và đến cuối thế kỷ XX thì các nếp nhà hầu như đã đột sụp hoàn toàn. 

Năm 1995, chùa Ngâu được xếp hạng Di tích kiến trúc quốc gia. Đến năm 2000, Thành hội Phật giáo TP Hà Nội đã bổ nhiệm Đại đức Thích Đức Hạnh làm trụ trì chùa Ngâu. Sau đó, chùa được trùng tu tôn tạo với quy mô lớn hơn trước. 

Chùa Ngâu và kiến trúc cổ kính được xếp hạng Di tích kiến trúc quốc gia

Trải qua bao thăng trầm lịch sử và nhiều lần trùng tu, chùa Ngâu vẫn giữ được nét rêu phong, cổ kính và thanh tịnh. Chùa có quy mô vừa phải, ẩn mình dưới tán cổ thụ xanh tốt. Chùa có các hạng mục lớn: Tam bảo, nhà thờ Tổ, phủ Đế Đô Hưng Quốc, tam quan... 

Tam quan chùa được xây dựng bằng đá xanh. Bên phải là cây muỗm hàng trăm năm tuổi và một giếng tròn to giáp với sân trước phủ Đế Đô. Tiền đường phủ gồm 5 gian 2 chái, được xây hai tầng kiểu chồng diêm. Hậu đường nằm ở sân sau, đầu hồi có lối thông sang chùa.

Tam bảo chùa Ngâu được xây dựng trên nền cao. Trước thềm là pho tượng Bồ tát Quan âm Nam Hải. Tiền đường gồm 5 gian 2 chái với 3 lầu nhô lên 2 tầng theo kiểu chồng diêm, liên kết liền với trung đường 7 gian và thượng điện 3 gian theo hình chữ "tam". Xung quanh sân sau thượng điện là nhà khách, nhà Tổ và nhà tăng.

Ngoài ra, chùa Ngâu còn là nơi lưu giữ nhiều di cổ vật. Trong đó, nổi bật nhất là quả chuông đồng đúc năm Cảnh Thịnh thứ 7 (1799) cao 124cm, đường kính miệng rộng 60cm; quai được trang trí hình đôi rồng đuôi xoắn, thân đề bốn chữ "Hưng Long Tự Chung".

Theo Đại đức Thích Đức Hạnh - trụ trì chùa Ngâu: "Ngôi chùa nằm sâu trong làng nên cũng ít người ở nơi khác biết đến, cứ vào ngày rằm, hay mùng 1 nhân dân địa phương đến thắp hương cầu bình an rất đông". 

Gợi ý một số hoạt động ý nghĩa khi đến thăm chùa Ngâu

Chiêm ngưỡng kiến trúc cổ

Như đã chia sẻ, chùa Ngâu Thanh Trì được xây dựng theo phong cách chùa truyền thống, kết hợp hài hòa giữa nét kiến trúc Việt Nam và Trung Quốc. Khi ghé thăm chùa Ngâu, du khách có thể chiêm ngưỡng một số kiến trúc nổi bật sau:

Cổng tam quan

Cổng tam quan được xây bằng đá xanh, gồm 3 cửa, phía trên đỉnh có khắc 4 chữ Hán "Hưng Long Tự Quang". Đây cũng là nơi có treo biển công nhận "Di tích lịch sử cấp quốc gia".

Phủ Đế Đô Hưng Quốc

Phủ là nơi đặt bàn thờ vua Lý Thần Tông và Đức Lệ Thiên Hoàng hậu. Khu vực này có kiến trúc 2 tầng, thiết kế theo kiểu chồng diêm. Phần mái được đổ bê tông vững chắc, bên trên lợp ngói ta.

Ngôi tam bảo

Ngôi tam bảo là khu vực thờ Phật và các vị Bồ Tát. Khu vực này được xây trên nền đất cao, có hàng hiên và những trụ cột bằng đá vững chắc. Phần mái của công trình được uốn mềm mại. Khu vực này có đặt nhiều tượng Phật, Bồ tát bằng đá, sành sứ và gỗ tự nhiên. 

Nhà thờ Tổ

Nhà thờ Tổ là khu vực thờ tự đức Tổ Mẫu Ngâu - một vị thần nữ có quyền năng, giúp hô mưa gọi gió trong vùng. Công trình được xây dựng theo lối nhà sàn, mái ngố đảo rêu phong, trên đỉnh có 4 chữ Hán "Diệu Linh Tổ Mẫu".

Tượng đồng đúc chuông

Tượng đồng đúc chuông là công trình độc đáo mà bạn có thể chiêm ngưỡng tại chùa Ngâu. Tượng đồng mô tả Đức Phật tọa trên bệ cao bằng đá, có khắc chữ Hán và các hình vẽ tinh xảo nặng 8 tấn và cao 3,5m. Ngay bên cạnh tượng đồng là chuông đúc cũng làm từ chất liệu đồng đen với chiều cao 2,5m và trọng lượng 3,5 tấn.

Chiêm ngưỡng các hiện vật cổ ở chùa Ngâu

Hiện nay ở bên trong chùa Ngâu Thanh Trì có trưng bày nhiều hiện vật cổ, du khách đến đây có thể tham quan, tìm hiểu:

- Bức tranh thêu tay “Phật A Di Đà và bát vị Bồ tát” được thêu tỉ mỉ, tinh xảo từ chỉ vàng, chỉ bạc,… trên nền vải lụa trắng. Bức tranh này có kích thước 2.5 x1.5, phần khung gỗ bao quang được sơn vàng.

- Bộ bình hoa gốm sứ Bát Tràng gồm 4 chiếc cao 1.2m, hoa văn đặc trưng mang đậm nét của làng nghề.

- Bộ đèn cảnh bằng đồng đen gồm 8 cái khăc shinhf rồng, phụng, chim én, bồ câu,… Hiện vật này được đúc từ đồng nguyên chất với chiều cao từ 1.5 – 2.5, phía bên trong gắn đèn điện. 

Vãn cảnh, chiêm bái Phật

Bên cạnh việc chiêm ngưỡng kiến trúc, ngắm nhìn các hiện vật, du khách đến chùa Ngâu còn có thể tìm về sự an yên bên cạnh Đức Phật.  Vào dịp đầu năm mới, Mùng 1 và ngày rằm hàng tháng, người dân địa phương sẽ về đây thắng hương, dâng lễ. Theo như bào con trong làng Ngâu, ngôi cổ tự linh thiêng nên nhiều người đến cầu may mắn, sức khỏe, bình an...

Cách di chuyển đến chùa Ngâu và thời gian mở cửa

Hướng dẫn cách di chuyển đến chùa Ngâu

Mặc dù nằm ở vùng ngoại ô nhưng chùa Ngâu không cách trung tâm Hà Nội quá xa. Du khách chỉ mất khoảng 25 - 30 phút chạy xe. Vì thế, đây là địa điểm du lịch tâm linh lý tưởng cho người dân thủ đô và du khách.

Xuất phát từ nội thành Hà Nội, du khách có thể chọn đi taxi, xe bus hoặc chủ động lái ô tô, đi xe máy đến. Nếu đi bằng xe bus, du khách bắt tuyến 08B hoặc 99.

Thời gian mở cửa của chùa Ngâu

Người Du Lịch xin phép gửi đến du khách thông tin về thời gian mở cửa của chùa Ngâu: 6:00 – 19:00 hàng ngày, kể cả dịp Lễ, Tết.

Khi đến chùa Ngâu, du khách không mất tiền vé vì nơi đây ra vào miễn phí.

Xem thêm: Lên đỉnh Tản Viên chiêm bái đền Thượng Ba Vì - nơi thờ tự 1 trong 4 vị "Tứ bất tử" của Việt Nam