"Buồn, bực, bụi, bẩn" - 4 chữ gắn mác xấu xí cho một vùng đất từ "tỉnh nhỏ và nghèo" lột xác thành điểm đến thân thiện nhất thế giới

Biệt danh "B4" và thời kỳ gian khó của vùng đất bị lãng quên

Cách đây khoảng 20 - 30 năm, Ninh Bình từng là một tỉnh lị có nền kinh tế nông nghiệp đơn thuần, cơ sở hạ tầng yếu kém. Nhiều vùng như Gia Viễn, No Quan, Yên Mô khi ấy bị đánh giá là "vùng trũng" về phát triển du lịch và công nghiệp. Du khách thường chỉ ghé ngang qua trên đường từ Hà Nội đi miền Trung (hoặc ngược lại) chứ hiếm ai dừng chân tham quan nơi này. Tam Cốc, Tràng An, Bái Đính, Hang Múa... khi ấy vẫn còn rất hoang sơ, chưa được đầu tư khai thác đúng mực. n

Hình ảnh của  Ninh Bình năm xưa gắn liền với bụi bặm, xe tải và những bãi đá vôi bị thai thác một cách đầy tho bạo. Khi nhắc đến nơi này, người ta nghĩ ngay về nhà máy xi măng, khói bụi và khung cảnh đồng quê xám xịt. 

Đấy cũng là lý do vì sao từng có một thời gian, giới lữ hành gọi Ninh Bình là "4B" - "Buồn, bực, bụi, bẩn":

- Buồn vì thiếu điểm nhất, ít hoạt động du lịch đặc sắc.

- Bực vì sự phát triển đô thị hóa thiếu quy hoạch mềm và thiên nhiên.

- Bụi vì các nhà máy xi măng, khai thác đá nhả khói trắng cả vùng .trời

- Bẩn vì hệ thống rác thải, môi trường và du lịch chưa được kiểm soát tốt. 

Cuộc lột xác thần kỳ

Từ cách đây 20 năm, người nước ngoài đã say mê những vùng đất của Ninh Bình như Tam Cốc - Bích Động (xã Ninh Hải, TP Hoa Lư ngày nay) hay khu đầm ngập nước Vân Long (xã Gia Vân, huyện Gia Viễn). Họ say mê sự hoang sơ, bình dị, mộc mạc và yên bình của làng quê Ninh Bình. Nhưng khi "4B" chưa được giải quyết, Ninh Bình vẫn là vùng đất hết sức ảm đạm, du lịch cự kỳ kém phát triển. 

Bức tranh du lịch Ninh Bình chỉ có vài nét chấm phá nhỏ: Nhà thờ đá Phát Diệm, Vườn Quốc gia Cúc Phương, Khu du lịch Tam Cốc - Bích Động... Các dịch vụ phục vụ khách tham quan nghỉ dưỡng nghèo nàn. Năm 2012, tỉnh Ninh Bình chỉ có trên 1 triệu lượt khách. 

Bước ngoặt lớn nhất của du lịch Ninh Bình thực sự bắt đầu từ sự kiện ngày 25/6/2014. Khi ấy, quần thể danh thắng Tràng An được UNESCO ghi danh là Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới. Đây là Di sản thế giới hỗn hợp đầu tiên và duy nhất ở Việt Nam và Đông Nam Á (cho đến thời điểm hiện tại).

Sau 5 năm Tràng An được UNESCO ghi danh, năm 2019, Ninh Bình tiếp tục đón nhận. Lượng khách đến du lịch Ninh Bình giai đoạn 2010 - 2019 tăng trưởng bình quân đạt hơn 12%/năm; doanh thu từ du lịch đạt mức tăng trưởng 24,17%/năm. Trong đó, năm 2019 đạt 3.671 tỷ đồng, tăng gấp 6,7 lần so với 2010.

Trong thời điểm đại dịch COVID-19 hoành hành (2020 - 2022), Ninh Bình vẫn được nhiều chuyên trang du lịch uy tín như TripAdvisor, Telegraph, Business Insider... đánh giá là điểm đến an toàn và hấp dẫn.  Cụ thể, năm 2020, Tạp chí Travel + Leisure bình chọn Ninh Bình là một trong những điểm đến đáng mơ ước nhất châu Á. Năm 2023, Tạp chí Forbes gọi Ninh Bình là "kỳ quan ít được biết đến nhất thế giới", đứng đầu danh sách các điểm đến tuyệt vời mà du khách nên ghé thăm. Hollywood từng chọn Ninh Bình làm bối cảnh trong bom tấn "Kong: Skull Island", biến vùng Tràng An – Tam Cốc trở nên nổi tiếng toàn cầu.

Trong năm 2022, du lịch Ninh Bình phục hồi mạnh mẽ, đón 3,7 triệu lượt khách, tăng 3,6 lần so với cùng kỳ năm trước, doanh thu tăng gấp 5 lần cùng kỳ năm 2021. Sang năm 2023, tỉnh đón 6,6 triệu lượt khách. Riêng danh thắng Tràng An đón 4,6 triệu lượt, doanh thu gần 6.500 tỷ đồng. Cùng năm, Tạp chí Forbes (Mỹ) vinh danh Ninh Bình là một trong 23 địa điểm du lịch tuyệt vời nhất thế giới. Đến tháng 3/2024, Ninh Bình đón 3,9 triệu lượt khách, trong đó có gần 34.000 lượt khách quốc tế, đạt 52% chỉ tiêu đề ra vào năm 2024.  Trong nhiều năm liền, Ninh Bình luôn đứng trong nhóm 15 điểm đến hàng đầu, 10 tỉnh thu hút lượng khách du lịch cao nhất cả nước.

Nhờ những báu vật thiên nhiên sẵn có cùng với ý chí vươn lên không ngừng nghỉ của con người, Ninh Bình dần lột xác từ vùng đất nghèo khó trở thành điểm đến thân thiện nhất thế giới, thu hút sự đầu tư, đặc biệt là các doanh nghiệp tư nhân như Tập đoàn Xuân Trường, bắt đầu đổ vốn xây dựng chùa Bái Đính, khu du lịch tâm linh, hệ thống giao thông, hạ tầng. 

Sau một thập niên được ghi danh là Di sản thế giới, quần thể danh thắng Tràng An hoàn thành tốt sứ mệnh của mình, trở thành nguồn lực, trụ cột và động lực quan trọng trong xây dựng văn hóa, con người Ninh Bình, đáp ứng yêu cầu mở cửa, hội nhập, đưa nền kinh tế của tỉnh phát triển bền vững. Đến nay, danh thắng Tràng An có thêm sứ mệnh mới trở thành "trái tim" của "Đô thị di sản thiên niên kỷ", thành phố sáng tạo trong tương lai. 

Tràng An - biểu tượng của du lịch xanh và văn hóa Ninh Bình

Khu vực di sản quần thể danh thắng Tràng An hiện có 429 di tích, trong đó có 2 di tích quốc gia đặc biệt, 21 di tích quốc gia và 36 di tích cấp tỉnh, được phân bố ở 18 xã, phường. Đây là kinh đô đầu tiên của nhà nước Đại Cồ Việt, chứa đựng nhiều di tích lịch sử, tôn giáo nổi tiếng, có giá trị thiên nhiên, văn hóa độc đáo. 

Tràng An là điểm nổi bật nhất trong khu vực Đông Nam Á và thế giới. Bằng chứng hiển hiện rõ ở quá trình tương tác giữa người cổ với cảnh quan thiên nhiên và nỗ lực thích ứng của họ trong biến cố môi trường hơn 30.000 năm trước, từ 1.200 đến 33.000 năm trước.

Đặc biệt, Tràng An là một trong số ít di sản chịu tác động của con người. Thậm chí con người và thiên nhiên hòa thuận, mang lại lợi ích cho nhau. Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp sang dịch vụ du lịch hướng tới tăng trưởng xanh và bền vững đã phát huy sức sống, tiềm năng và giá trị di sản, để di sản thực sự là của cộng đồng, do cộng đồng bảo vệ và giữ gìn. 

Tràng An được xem là nền tảng, là động lực để Ninh Bình có thể khai thác hơn nữa thế mạnh của vùng đất từng được xem là kinh kỳ, đô hội từ hơn 1.000 năm trước. Từ đó dần hiện thực hóa mục tiêu đưa Ninh Bình trở thành một trong những trung tâm phát triển công nghiệp văn hóa, trung tâm tổ chức sự kiện của quốc gia, mang tầm quốc tế, điểm sáng trên bản đồ du lịch thế giới.

Ninh Bình hôm nay - niềm tự hào của du lịch Việt

Ninh Bình hôm nay đã trở thành vùng đất xanh - nơi mà ai cũng muốn đến du lịch một lần trong đời. Mỗi năm, Ninh Bình thu hút hàng triệu du khách quốc tế; trở thành "ngôi sao sáng" trong bản đồ du lịch Việt Nam, đứng ngang hàng với Hạ Long, Huế, Sa Pa.

Ninh Bình có hệ sinh thái du lịch bền vững, kết hợp: Du lịch sinh thái: Tràng An, Vân Long, Thung Nham; Du lịch tâm linh: Bái Đính, Địch Lộng; Du lịch lịch sử: Cố đô Hoa Lư; Du lịch trải nghiệm: Hang Múa, Tam Cốc mùa lúa chín.

Từ một vùng đất bị lãng quên, Ninh Bình đã trỗi dậy mạnh mẽ nhờ chính những giá trị nguyên bản nhất: thiên nhiên, lịch sử và con người. Đó là câu chuyện đầy cảm hứng về sự chuyển mình, về khả năng tái sinh và phát triển đúng hướng – một hình mẫu điển hình cho du lịch địa phương Việt Nam.

Nếu bạn từng yêu vẻ đẹp của Tràng An, từng lặng người trước hoàng hôn trên Hang Múa, bạn sẽ hiểu vì sao Ninh Bình không còn là nơi bụi bặm, mà là một miền ký ức không thể phai mờ.

Xem thêm: Vườn chim Thung Nham Ninh Bình - Về chốn linh thiêng nơi đất lành chim đậu