Những chuyện ít biết về phố cổ Hải Phòng - mảnh ghép hoài niệm của thành phố cảng

Nhắc đến Hải Phòng, người ta nghĩ ngay về một thành phố cảng sôi động, hiện đại, đầy sức sống. Nhưng ít ai biết rằng giữa lòng đô thị tấp nập ấy vẫn tồn tại một khu phố trầm mặc, nơi thời gian như ngừng trôi, lưu giữa bóng hình của một Hải Phòng xưa cũ, lịch lãm, đầy chất Tây Phương.

Xuất phát từ “nền Tây” – Hơi thở châu Âu giữa lòng đất Việt

Phố cổ Hải Phòng được hình thành từ cuối thế kỷ 19 - đầu thế kỷ 20, gắn liền với quá trình người Pháp quy hoạch và xây dựng thành phó cảng trở thành trung tâm hành chính - thương mại chiến lược. 

Một số tuyến phố như Trần Phú, Lý Thường Kiệt, Minh Khai, Nguyễn Đức Cảnh, Cầu Đất... vẫn còn giữ nguyên nét kiến trúc Pháp cổ điển với mái ngói đỏ, ban công sắt uốn lượn, cửa sổ cao vút, lô-gia sâu hun hút.

Đặc biệt, tòa nhà Ga Hải Phòng được xây dựng vào năm 1902, là một công trình kiến trúc Pháp nguyên bản còn giữ được gần như nguyên vẹn cho đến nay. Ga là điểm cuối của tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng - đây là một trong những tuyến đường sắt đầu tiên ở Đông Dương.

Ngoài ra còn có tòa nhà trụ sở Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chiu nhánh Hải Phòng ở chân cầu Lạc Long, đầu đường Nguyễn Tri Phương, đối diện với các đường phố cổ Hải Phòng cũng là công trình mang đậm kiến trúc Pháp được xây dựng vào năm 1885. Toàn bộ chân móng, tường vây đều được xây dựng bằng hàng chục nghìn viên đá xanh đã qua quá trình đục đẽo, cắt gọt vuông vắt, sắc cạnh và bề dày tới gần nửa mét, tạo nên nét độc đáo, nổi bật hẳn so với những công trình bên cạnh. 

Đặc biệt, phố Tam Bạc cổ kính đã trở thành biểu tượng nghệ thuật của thành phố Hải Phòng đã đi vào thơ văn, tranh ảnh của người nghệ sĩ. 

Phố cổ – mạch ngầm thương mại của đất Cảng

Không ồn ào như chợ Sắt hay sầm uất như phố Tam Bạc, phố cổ Hải Phòng là nơi giao thương tinh tế và bền bỉ. Các hiệu thuốc tây, tiệm vàng bạc, xưởng thủ công, nhà in… từng là linh hồn kinh tế của thành phố.

Nơi đây còn từng xuất hiện rạp chiếu bóng đầu tiên, các quán café kiểu Pháp, nhà hàng Tàu – Tây – Việt phục vụ giới thượng lưu và quan chức thuộc địa.

Phố cổ "lặng im” nhưng không “lặng lẽ”

Dù trầm mặc, phố cổ không hề tách rời khỏi cuộc sống hiện đại. Ở đó, bạn vẫn có thể:

• Ngồi cà phê vỉa hè nghe vài bản nhạc xưa lẫn trong tiếng tàu hỏa lăn bánh.

• Gặp gỡ những cụ già sống hàng chục năm trong ngôi nhà cổ ba gian hai mái.
• Nghe kể chuyện về những người Hải Phòng gốc Hoa, từng là thương nhân cự phách một thời.

Những "bảo vật sống" trong lòng phố cổ Hải Phòng

Phố cổ không chỉ là kiến trúc, mà còn là con người. Những gia đình ba, bốn thế hệ cùng sống trong một ngôi nhà phố cổ là minh chứng sống động cho sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại.

Một số quán lâu đời như:

• Tiệm bánh mỳ cay trên phố Cầu Đất – nơi khởi nguồn món đặc sản nổi tiếng.
• Hiệu thuốc Đông y cổ truyền trên đường Minh Khai – hoạt động từ trước 1954.

• Nhà sách Bạch Mai – tuổi đời hơn 70 năm, vẫn giữ phong cách cũ kỹ, yên tĩnh.

Mảnh ghép hoài niệm cần được nâng niu

Nhiều dãy phố cổ đang dần bị xuống cấp hoặc bị cải tạo không đồng bộ, khiến linh hồn kiến trúc có nguy cơ biến mất. Những người yêu Hải Phòng mong muốn thành phố sẽ có quy hoạch bảo tồn khu phố cổ như một di sản đô thị, không chỉ để làm du lịch, mà để gìn giữ một phần hồn vía của đất Cảng.

Không sầm uất như phố cổ Hà Nội, cũng không rực rỡ như Hội An, phố cổ Hải Phòng có nét riêng: trầm – tinh tế – kiêu hãnh. Mỗi bức tường loang màu, mỗi khung cửa cổ kính đều thì thầm một câu chuyện về thành phố cảng từng là cửa ngõ giao thương bậc nhất Đông Dương.

Nếu có dịp đến Hải Phòng, hãy dành một buổi sáng sớm hoặc chiều muộn, đi bộ dọc những con phố xưa, uống một ly café vỉa hè, và cảm nhận hơi thở của một thành phố cảng từng sôi động cả thế kỷ trước – giờ vẫn đập trong từng viên gạch, mái nhà và con người nơi đây.

Xem thêm: Cẩm nang kinh nghiệm tham quan Vườn Quốc gia Cát Bà từ A đến Z năm 2025